De elementen

Water, licht, lucht en aarde zijn de vier elementen waar het fysische leven van plant, dier en mens geheel van afhankelijk is. Zonder deze elementen is er geen 'biologisch leven' mogelijk. Het klinkt zo gewoon: water, licht, lucht en aarde, alsof het niets bijzonders is. We zijn er zo aan gewend geraakt en denken er eigenlijk zelden over na. We zien en voelen het elke dag weer, heel gewoon, totdat er één of meer van deze elementen gaat ontbreken of in geringere mate aanwezig is. Dan voelen we pas wat ze voor ons betekenen. Het is net als met de gezondheid, gaat er iets mis dan ervaren we pas wat gezondheid eigenlijk betekent.

 

Water, licht, lucht en aarde

Al deze dingen zijn natuurlijk wel bijzonder, heel erg bijzonder! Het is een bezit dat we moeten koesteren, waar we niet dankbaar genoeg voor kunnen zijn. Maar het woord dankbaar kennen we in onze samenleving niet meer, het is geschrapt uit het ‘moderne maatschappijboek’. Daarvoor moeten we ver buiten onze grenzen, naar plaatsen waar mensen nog enigszins natuurgebonden zijn.
Er zijn nog mensen op deze wereld, gelukkig, die weten wat water, licht, lucht en aarde voor hen betekenen. Misschien komen ze ons dat nog eens duidelijk maken, maar waarschijnlijk niet eerder dan wanneer we werkelijk moeite doen om te luisteren, niet met de oren want daardoor kunnen we slechts horen, maar met ons hart, met ons hele wezen. Wat hebben deze mensen ons dan te vertellen? Ze zullen ons zeggen dat wij moeten ophouden met het verpesten van de elementen. Zij zullen ons zeggen dat deze elementen het leven betekenen, waar generaties na generaties van afhankelijk zijn. Maar omdat wij arrogante westerlingen met al onze techniek zo dom zijn dat niet zonder meer aan te nemen, zullen ze ons nog veel meer moeten vertellen voordat er iets bij ons gaat dagen. Dat komt omdat wij alles technisch-wetenschappelijk en visueel bewezen moeten zien, hoewel we niet in de gaten hebben dat die bewijzen vaak interpretaties zijn.
Welnu, deze mensen uit de ver afgelegen streken zullen ons vragen of het misschien toevallig is dat die elementen aanwezig zijn. Als ze zien dat we twijfelen met het beantwoorden van deze vraag, dan zullen ze vragen of er dan één van die elementen gemist kan worden. We zullen wel niet veel anders kunnen zeggen dan: nee, dat kan niet. We kunnen niet zonder, nog geen dag, zelfs geen minuut! De vier elementen zullen we eens nader belichten.

 

Water


Water

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De vloeistof water bestaat uit een verbinding van twee gassen: waterstof en zuurstof. Driekwart of meer van de aarde is er mee bedekt en ons eigen lichaam bestaat voor driekwart uit water. Water is de basis voor ons bloed, het inwendig transportmiddel voor onder andere zuurstof, suikers, mineralen, vitaminen en koolzuur.
Datzelfde water stijgt op uit de oceanen om honderden kilometers verder weer neer te vallen om planten hun deel te geven zodat ze het kunnen opzuigen. Deze planten verrichten er een wonder mee; ze maken er suikers van waarbij ze ook de andere elementen nodig hebben. Zonder water is er geen drinken om de dorst te lessen, zonder water is er ook geen eten omdat de planten dan niet in staat zijn de mineralen om te zetten in voedingsstoffen.
Het water in de zeeën is ook drager van ontelbare micro-organismen die er voor zorgen dat er steeds zuurstof wordt aangevoerd. Daarbij is evenzeer licht nodig.

 

Licht


Licht

Zonder licht zou leven niet mogelijk zijn, elk levend wezen heeft het fotosynthetische proces (licht) nodig als basis. Het is er dan ook dankzij de zon. Licht is in elk geval nodig om dingen te kunnen zien. Ons oog is ingesteld op de ontvangst van lichtstralen in verschillende golflengtes en zet deze om in signalen die in onze hersenen worden vertaald in beelden. Het licht zorgt er ook voor dat planten door middel van fotosynthese voedsel aan kunnen maken.

 

Lucht


Lucht

Het derde element is lucht, ook daar kunnen we onmogelijk zonder. Ons voedsel wordt er rechtstreeks uit gemaakt want de planten halen het kooldioxide er uit en maken er suikers van met behulp van het water. Diezelfde lucht verschaft ons zuurstof voor de ademhaling en draagt de basis voor eiwitten, namelijk de stikstof. Het zijn weer de planten die tezamen met andere stoffen uit de grond, deze eiwitten samenstellen. Alleen kunnen de planten de stikstof niet zelf uit de lucht halen, daar hebben ze helpers voor: de bacteriën.
Hoe zou de vogel kunnen vliegen zonder de lucht en hoe zou een vis kunnen zwemmen zonder het water, en ook daarin is de lucht aanwezig om te zorgen voor de ademhaling van de kieuwdragers!
De lucht is in beweging, alsmaar in beweging, veroorzaakt door het licht van de zon. Het kooldioxide wordt door de planten vastgelegd en bij verrotting of verbranding, maar ook bij vertering komt de kooldioxide weer vrij. Datzelfde geldt voor de stikstof. Er is een voortdurende uitwisseling van elementaire stoffen. En deze lucht is ook aanwezig in de aarde, het vierde element.

 

Aarde


Aarde

 

 

 

 

 

 

 

 

In deze aarde is alles aanwezig waaruit ons eigen lichaam is opgebouwd en waaruit elk ander lichaam is opgebouwd. Wij allen zijn uit de aarde samengesteld want alle 'chemische' elementen in ons komen uit die aarde. In die zin zijn wij stof! Ook dát is een groot wonder.
De mens heeft aan deze chemische bestanddelen namen gegeven. Bekenden zijn: koolstof, zuurstof, stikstof, zwavel, fosfor, kalium, kalk en ijzer.
De aarde, drager van lucht en water, herbergt onnoemelijk veel leven. De aarde geeft de planten voedsel en steun. De aarde draagt de zo kwetsbare humuslaag, ontstaan in een proces van duizenden jaren. Wij, menselijke wezens, zijn in staat deze laag in enkele tientallen jaren teniet te doen gaan, waarmee we onze levensbasis vernietigen .
Welnu, daarom is het nodig dat al deze dingen worden overdacht, daarom is het nodig om stil te blijven staan en te luisteren naar wat een 'primitieve' te vertellen heeft, omdat de westerling deze dingen heeft vergeten. Het is nodig dat zijn hart opnieuw weet heeft van deze dingen. Als dat het geval wordt, zal hij inzien dat er maar één mogelijkheid is om het leven te behouden voor al de na ons komende generaties, dat is te zorgen voor schone elementen!

 

Zuinig zijn op deze elementen

De aarde is nu bezwangerd met gifstoffen, de lucht die we ademen is verpest, het water voor ons voedsel en voor dat van de planten is vergiftigd, het licht wordt door luchtvervuiling veranderd. Zo tasten we de levensbasis aan en zondigen we tegen de wetten die eens zijn gesteld. Wetten die niet zijn ingesteld om ons te 'pesten' maar om ons in staat te stellen om te leven en te genieten van het leven, van alles wat om ons heen is. We behoeven er niet zo veel voor te doen, maar wel veel voor te láten! Het is wel laat, maar waarschijnlijk nog niet té laat!

 
Kees Stuurman / Verschenen in de Geaflecht van september 1985

« terug naar overzicht artikelen