Paddenstoelen

Paddenstoelen van Opsterland

De bossen van Olterterp en Beetsterzwaag zijn rijk aan paddestoelen. Ook de bossen van Bakkeveen zijn beroemd om hun grote hoeveelheden paddestoelen.



Plaatjeszwammen

Parelamaniet


Zeer algemeen

De Parelamaniet (Amanita rubescens) is samen met de Vliegenzwam (Amanita muscaria) één van de meest voorkomende amanieten in Opsterland. Het is een middelgrote plaatjeszwam die je kunt vinden in voedselarme loof- en naaldbossen.
Ze zijn goed te herkennen aan de rozebruine hoed die bedekt is met talrijke bleekgrijze tot rozegrijze plakjes. Het vlees geeft, in tegenstelling tot de minder algemene amanieten zoals de Grauwe amaniet (Amanita excelsa) en de Panteramaniet (Amanita pantherina), een roodachtige verkleuring.

Eetbaar maar goed verhitten.

naar top van pagina

Groene anijstrechterzwam


Vrij algemeen


De Groene anijstrechterzwam (Clitocybe odora) is een plaatjeszwam, die meestal in losse groepjes staat. Je kunt ze vinden tussen de bladeren op zand- en leemgronden.
De hoedkleur is eerst grijsgroen tot blauwachtig groen, later bruingrijs met een groene tint. Ze zijn onmiskenbaar door de combinatie van groene kleuren en de anijsgeur. Eetbaar

naar top van pagina

Grofplaatrussula


Algemeen

De Grofplaatrussula (Russula nigricans) is een grote plaatjeszwam die je meestal bij een beuk of een eik vindt. Je vindt ze zelden bij een berk.
De hoed is eerst grijs witachtig en later -bij ouder worden- bruin, waarna hij zwart wordt. De plaatjes zijn dik en staan ver uiteen. Ook de plaatjes verkleuren bij ouderdom: ze zijn eerst wit, later bleekgeel tot bleekbruin, waarna ze uiteindelijk ook zwart worden. Op de oude vruchtlichamen van de Grofplaatrussula komen vaak andere paddestoeltjes voor, zoals de Plaatjes- (Asterophora parasitica) en de Poederzwamgast (Asterophora lycoperdoides). Eetbaar.

naar top van pagina

Koningsmantel


Algemeen

De Koningsmantel (Tricholomopsis rutilans) is een middelgrote paddestoel, die in groepjes op hout leeft. Je treft ze meestal aan op stronken van naaldhout.
De hoed is bedekt met wijnrode tot paarsrode schubben en heeft een gele onderkleur. De plaatjes staan dicht opeen en zijn dooier- tot donkergeel. Eetbaar maar geen fijne smaak.

naar top van pagina

Gewoon vuurzwammetje


Vrij algemeen

Het gewoon vuurzwammetje (Hygrocybe miniata) komt voor in schrale duinweiden, heischrale graslanden, grazige plekken in heiden en jeneverbesstruwelen, soms in loof- en gemengde bossen, op zure, voedselarme, droge tot natte zand- en veengronden. Vrij algemeen. Niet eetbaar.

naar top van pagina

Echte honingzwam


Minder algemeen

Parasiet op allerlei houtige soorten, bijna altijd op loofhout, aan de stambasis, op wortels en stronken, bijvoorkeur op rijkere gronden. Als de honingzwam op een boom groeit is deze boom ten dode opgeschreven. Oneetbaar.

naar top van pagina

Kleine kale inktzwam


Vrij zeldzaam

De Kale inktzwam is een paddestoel die meestal in groepjes op ondergronds loofhout (zelden naaldhout) of wortels van loofhout groeit. Van het voorjaar tot in de late herfst. Soms groeit hij op stronken en soms ook aan de basis van levende bomen of schijnbaar op de grond. De hoed is ongeveer 3 tot 7 centimeter groot, eerst eivormig daarna uitgespreid. De rand is in het begin onregelmatig geplooid, later splijtend. In het centrum van de hoed blijven kleine stukjes velumresten als kleine zwarte schubjes achter. De plaatjes staan dicht opeen, zijn eerst wit maar worden weldra zwart. De steel is 7 tot 17 centimeter lang en 0.9 tot 1.5 centimeter dik. Hij is glad en wit met een ringvormige zone, afkomstig van het velum. De geur is zwak aangenaam. Giftig.

naar top van pagina

Grote parasolzwam


Foto: Tjeerd Geertsma
Algemeen

Door zijn omvang is deze soort vaak al van ver te zien. De hoed kan wel 40cm breed worden. Door de lange steel lijk het inderdaad sterk op een parasol. Donkerbruine, grove schubben op de top van de hoed.

De gemarmerde steel is bij deze soort opvallend. Staat vaak in groepen en soms ook in zogenaamde 'heksenkringen'.
Komt vooral voor aan bosranden, kapvlakten, hooiland en in tuinen, algemeen op zandgronden.

Eetbaar

naar top van pagina
Buisjes- en gaatjeszwammen

Kastanjeboleet


Algemeen

De Kastanjeboleet (Boletus badius) is een middelgrote boleet die voorkomt in de buurt van beuken, eiken, sparren, dennen en lariksen.
Ze hebben geen in het oog springende kenmerken. Het is een combinatie van kenmerken die de Kastanjeboleet onmiskenbaar maakt. De belangrijkste kenmerken zijn de ringloze steel, de warmbruine kleur en de blauwe verkleuring van de buisjes bij druk. Eetbaar.

naar top van pagina

Eekhoorntjesbrood

Algemeen

Het Gewoon eekhoorntjesbrood (Boletus edulis) is een grote boleet die je kunt vinden bij eiken, beuken en naaldbomen.
Ze zijn goed herkenbaar aan de buikige steel die een fijn netwerk heeft. De poriën zijn eerst wit en later geel, als ze wat ouder worden. Bij druk worden ze, in tegenstelling tot bij de Kastanjeboleet, niet blauw. Zeer goed eetbaar.

naar top van pagina

Kostgangerboleet


Vrij algemeen

De Kostgangerboleet (Boletus parasiticus) is een tamelijk kleine boleet die voorkomt in loofbossen en gemengde bossen. Hij groeit meestal in (kleine) groepen op gele aardappelbovisten.
Het vlees varieert van bleekgeel tot roestbruin. Als je het vruchtlichaam doorsnijdt, verkleurt het vlees niet. Eetbaar.

naar top van pagina

Berkenzwam


Zeer algemeen

De Berkezwam (Piptoporus betulinus) is een grote buisjeszwam, die alleen op dode en levende berkestammen voorkomt.
Ze hebben een zijdelings aangehechte schelpachtige hoed. De kleur van de hoed varieert van wit tot (grijs)bruin. De poriën zijn eerst wit en bij ouder worden bleek grijsbruin. Oneetbaar.

naar top van pagina
Zwammen zonder plaatjes of buisjes

Trechtercantharel


Zeldzaam

De Trechtercantharel (Cantharellus tubaeformis) is een kleine tot middelgrote paddestoel, die in groepjes groeit. De hoed is trechtervormig met een onregelmatig gegolfde rand. Ze zijn overwegend geelbruin gekleurd met een okergele rand. Trechtercantharellen komen het meest voor bij eiken en beuken op voedselarme zand- en leembodems. Eetbaar maar taai.

naar top van pagina
Buikzwammen

Bleeknestzwammetje


Algemeen

Het Bleek nestzwammetje (Cyathus olla)is een algemeen voorkomende paddestoel in het gehele land, die groeit op grof strooisel, stammen, stronken, takken, twijgen en spaanders van loofbomen en struiken. Zelden op naaldbomen. Ze kunnen ook groeien op stengels van kruidachtige planten. Op allerlei bodemsoorten. De paddestoel staat vaak niet te nat in allerlei habitats, vooral in parken en loofbossen op voedselrijke gronden. De vruchtlichamen zijn 8 - 12 mm breed, 8 - 15 mm hoog, eerst beker-, later trompetvormig, buitenzijde viltig gelig-grijs, binnenzijde glad, zilvergrijs. In het vruchtlichaam liggen enkele zilvergrijze eitjes. Het is een paddestoel van de vroege winter tot het voorjaar.

naar top van pagina

Inktviszwam


Foto: T. Geertsma
Vrij zeldzaam

Hoewel je het niet zou zeggen is de Inktviszwam een neefje van onze gewone Stinkzwam. Komt oorspronkelijk uit Australië. Rond de Eerste Wereldoorlog werd de Inkviszwam voor het eerst -zomaar uit het niets- in Frankrijk gevonden. In 1973 werd er voor het eertst eentje in Nederland gevonden. Inktviszwammen groeien op humus en rottend hout in en buiten het bos. Dit exemplaar werd, in groepjes op houtsnippers, gefotografeerd in Hoornsterzwaag.

naar top van pagina
Zakjeszwammen

Zwarte kluifzwam


Algemeen

De Zwarte kluifzwam (Helvella lacunosa) is een middelgrote zakjeszwam die in Opsterland regelmatig gezien wordt.
Het is een opvallende paddestoel met een geplooide hoed en een sterk geribde steel. De kleur is zeer variabel van bijna wit tot nagenoeg zwart. Eetbaar.

naar top van pagina
Bijzondere vormen

Paarse knoopzwam


Algemeen

Zakjeszwam of Ascomyceet (Ascocoryne sarcoides). Algemeen op dood loof- (en naald) hout. Erg variabel in kleur en vorm. Gelei-achtig week, licht violet tot donkerpaars.

naar top van pagina
Links

Paddestoelenwerkgroep Friesland
Een site met informatie over de activiteiten van de verschillende paddestoelenwerkgroepen in Friesland. U vindt op deze site ook nieuws over waarnemingen van paddestoelen in Friesland.