Registratie van natuurgeluiden

Iedere ervaren vogelaar zal erkennen dat het herkennen van vogelgeluiden van groot belang is om aan de weet te komen wat voor vogelsoorten, en hoeveel, er in een bepaald gebied voorkomen.

 

Vogelgeluiden

Het visueel herkennen van vogels wordt vaak bemoeilijkt door dichte begroeiing, en afstand en snelheid maken het er ook niet makkelijker op. Vele vogelsoorten lijken dusdanig op elkaar dat er een verkeerd beeld kan ontstaan van het aantal en de soorten in een bepaald gebied. Voor vogeltellingen is het herkennen van de verschillende vogelgeluiden dus van essentieel belang om een goed beeld te krijgen van de vogelpopulatie.
Maar ook de 'hobby' vogelliefhebber kan veel plezier beleven aan het herkennen en op naam brengen van vogels. Nog een stapje verder gaan de mensen die vogelgeluiden opnemen en verzamelen of gebruiken ter ondersteuning van hun video en diaopnames. Over deze hobby willen we hier wat meer vertellen.

 

Apparatuur

Zoals met zovele hobby's kun je je uitrusting zo duur maken als je wilt. Opnameapparatuur die vele duizenden guldens kost behoort tot de mogelijkheden, maar als beginner is het verstandig om met een 'beginnerssetje' te beginnen. Later kun je altijd nog uitbreiden.
Wat heb je zoal nodig om natuurgeluiden te kunnen opnemen? Essentieel is vanzelfsprekend een recorder met toebehoren. Natuurlijk spreken we hier over de lichte en makkelijk draagbare recorders die werken op batterijen of accu's.

 

Recorder

We kunnen een spoelenrecorder en een cassetterecorder onderscheiden. Hoewel wat duurder dan de cassetterecorder heeft de spoelenrecorder de voorkeur wanneer je bereid bent iets dieper in de buidel te tasten. De bredere en dikkere band op de losse spoelen geeft de mogelijkheid opnames te kunnen sorteren en monteren, zeg maar verder te bewerken. Ook kan deze band langer worden bewaard. Bij de cassetteband die bij een cassetterecorder hoort zit de smalle band in een cassette. Hierdoor wordt je toch wel beperkt in het verder bewerken van de opnamegeluiden. De cassette is echter veel goedkoper, gemakkelijker in het gebruik en ook universeel. Voor beide typen recorders geldt: goede, bij de recorder passende banden kopen! Deze geven beter resultaat, zijn vaker te gebruiken en gaan langer mee.
Om het terrein van natuurgeluiden opnemen eerst nog wat te verkennen kan een goede cassetterecorder goede diensten bewijzen. Veel mensen hebben vaak nog wel zo'n apparaat thuis liggen. Verder moet de draagbare recorder voorzien zijn van een met de hand te bedienen opnameniveauregeling, een uitsturingsmeter en een hoofdtelefoonaansluiting met volumeregelaar.

 

Microfoon

De microfoon is een verhaal op zich. Met goedkope microfoons is niet goed te werken, ze geven vrijwel altijd ruis. Een andere optie is de zogenaamde parabool (een soort schotel die geluiden bundelt en doorgeeft aan een microfoon). Met zo'n apparaat heb je minder last van omgevingsgeluiden, maar de opnames doen wel minder recht aan zo natuurlijk mogelijke opnames. Ook is het niet een echt handig apparaat om mee door het bos te sjouwen.
Een heel goed alternatief is de zogenaamde richtingsgevoelige microfoon die de vorm heeft van een lange pijp.

 

Opname

Het gebruik van de apparatuur, en de verdere mogelijkheden voor het bewerken van de natuurgeluiden valt buiten het kader van de Geaflecht; het is een dermate technisch verhaal en zo afhankelijk van het type apparatuur dat gebruikt wordt dat we dit hier verder achterwege laten.
Door het zeldzame en unieke karakter van deze hobby zullen er niet veel mensen zijn die je met raad en daad kunnen bijstaan. Je bent voornamelijk op jezelf aangewezen.
Een paar algemene zaken waar je op moet letten zijn nog wel te noemen. Opnames van ver verwijderde onderwerpen vereisen een aanzienlijk duurdere investering in de uitrusting, Je kunt echter wel proberen minder dure microfoons en recorders te plaatsen op de plek waar je verwacht dat bepaalde vogels zitten te zingen. Een recorder met afstandsbediening is natuurlijk helemaal mooi.
Hindernissen en problemen zal men ongetwijfeld tegenkomen. Er zal stellig veel tijd overheen gaan voor men tot een bevredigend resultaat komt. Onophoudelijk proberen en experimenteren met de verschillende mogelijkheden zal uiteindelijk de kennis van de gebruikte technieken en apparatuur vergroten en zal zijn vruchten afwerpen. Kennis van het onderwerp maar vooral ook de omstandigheden (waar zal dat ene vogeltje, waar ik het gezang van wil opnemen, zich het meest waarschijnlijk bevinden) verhoogt de kans op succes. Maar ook hier geldt dat een flinke dosis geluk een vereiste is. Een kleine waarschuwing is hier zeker nog op zijn plaats. Wanneer je op 'jacht' gaat naar dat ene speciale geluid uit de natuur wat je nodig hebt bij je diapresentatie, is het goed te weten dat er vogels zijn die meesters zijn in het imiteren, spreekwoordelijk is dit de spreeuw, maar ook de zanglijster, spotvogel en de merel kunnen je lelijk op het verkeerde been zetten. Je zult maar een merel treffen die constant een kip nadoet. Heel wat overredingskracht zul je nodig hebben om een aandachtig luisteraar te overtuigen dat het betreffende geluid toch echt een merel is.

 
Tjeerd Geertsma / Verschenen in de Geaflecht van juni 1999

« terug naar overzicht artikelen