Zwarte meer ernstig bedreigd

Tussen het riviertje het Koningsdiep - hier in de volksmond het 'Alddjip' genoemd - en de Poostweg te Olterterp ligt een zeer fraai natuurgebied.
Met name het 'Witte Meer', een ven dat 's winters in gebruik is als natuurijsbaan en het 'Zwarte Meer', een ven dat verland is, bezitten een grote natuurwaarde.

 

Bijzondere amfibieŽn- en reptielenfauna


Kaart met Witte en Zwarte meer

Toen in 1992 het rapport 'Beheersvisie beschermd natuurgebied Olterterp-Lauswolt' werd gemaakt door Ecologisch advies- en onderzoeksburo Everts en De Vries in opdracht van de toenmalige eigenaresse, de Aegon-verzekering, schreef de bioloog Rolf Tienstra uit Luinjeberd in een brief o.a. het volgende aan dit onderzoeksburo.

 

"Zeer goed bekend zijnde in de regio, zou ik u graag op het volgende willen wijzen. Het onderhavige gebied, met name de verwaarloosde heideterreintjes langs het Koningsdiep en het 'Zwarte Meer', hebben een amfibieën- en reptielenfauna, zoals ik nergens in Nederland ooit heb aangetroffen. Het 'Witte Meer' bezit bovendien waarschijnlijk een populatie van de zeldzame Kleine Groene Kikker (Rana lessonae). Deze waarneming moet nog gecontroleerd worden."


Verder in de brief schrijft de heer Tienstra dat tegen verbetering van bestaande paden geen bezwaar is, met uitzondering van de paden die door het 'Zwarte Meer' lopen en die feitelijk afgesloten zouden moeten worden.

 

Fauna bedreigd


Parkeerterrein Zwarte meer

Hoewel het natuurgebied inmiddels in andere handen is overgegaan, is aan de door Tienstra geschetste situatie niets veranderd. Erger nog, het gebied wordt meer bedreigd als ooit tevoren.

Het ongelukkige toeval wil dat pal naast dit natuurgebied een parkeerterrein ligt, dat de laatste jaren een overweldigende belangstelling geniet. Een kleine honderd auto's tegelijk geparkeerd op zondag is dan ook vrij normaal. De recreanten worden vooral aangetrokken door een snackwagen die hier vaak staat. Aan de eigenaar wordt door de gemeente helaas elk jaar steeds maar weer een vergunning verstrekt.

 

Het natuurgebied is vrij toegankelijk op wegen en paden en hier wordt in de weekeinden druk gebruik van gemaakt. Helaas lopen deze paden ook dwars door het 'Zwarte Meer', waar o.a. de Levendbarende Hagedis (Lacerta vivipara), de Ringslang (Natrix n. helvetica) en de Adder (Vipera berus) nog gevonden kunnen worden. Dit jaar is hier zelfs de Hazelworm (Anguis fragilis) gesignaleerd door een medewerker van Landschapsbeheer Friesland. Van de amfibieën is vooral de in ons land steeds schaarser wordende Heikikker (Rana arvalis) hier van groot belang.

 

Niet alleen wordt hier massaal gewandeld, zowel op als buiten de paden, ook steeds meer bezoekers laten zich vergezellen van loslopende honden. Paden worden door de jeugd als fietscrossbaan gebruikt en er worden zelfs 'vossenjachten' gehouden, gezien de gekleurde draadjes aan heidestruiken en boompjes.

 

Lakse gemeente


Zwarte meer

Hoewel het in de bedoeling van de Gemeente Opsterland ligt om dit parkeerterrein ooit te sluiten vanwege de te grote toeristische druk op het natuurgebied, kan dit nog jaren op zich laten wachten.
Dit zou dan wel eens te laat kunnen zijn voor dit fraaie gebied en de bewoners. Hoewel de Vereniging voor Natuurbescherming Gorredijk in 1997 reeds een bezwaarschrift bij de gemeente heeft ingediend, is hier tot op heden nog nooit op gereageerd. Dat Nederland de 'Confentie van Bern' heeft ondertekend, waarbij zij zich o.a. verplicht tot bescherming van de leefgebieden van reptielen en amfibieën, schijnt bij deze gemeente nog steeds niet te zijn doorgedrongen.
Behalve dat de Vereniging voor Natuurbescherming Gorredijk een bezwaarschrift bij de gemeente heeft ingediend is er tevens een schrijven gegaan naar de huidige eigenaresse van het 'Zwarte Meer'. Ook de Werk- en Studiegroep Amfibieën en Reptielen Friesland (WARF) heeft bij de eigenaresse haar bezorgdheid uitgesproken. Beide verenigingen hebben tot op heden taal noch teken ontvangen. Toch ligt mijn inziens hier een mooie taak voor beide verenigingen, misschien in samenwerking met de 'Fryske Feriening foar Fjildbiology' (FFF).



Het moet toch op zijn minst mogelijk zijn om bordjes met de tekst 'Rustgebied' bij de paden die door het 'Zwarte Meer' voeren te plaatsen om het opdringerige massatoerisme een halt toe te roepen.

 

Gevolgen intensieve recreatie


Zwarte meer

Toename van recreatiedruk vormt een zeer grote bedreiging voor deze diergroep. Eén van de gevolgen van intensieve recreatie is - behalve dat door het veelvuldige betreden van het gebied de structuur verandert en daardoor ook het voorkomen van insecten - de constante verstoring van de amfibieën en reptielen. Daardoor ontstaan minder mogelijkheden zich te voeden, te zonnen, te paren en eventueel eieren af te zetten.

Ook komt het nog maar al te vaak voor dat dieren door onwetende recreanten worden doodgeslagen. Het betreft dan vooral dieren als Adder, Ringslang, Gladde Slang en zelfs de Hazelworm. Het is dan ook zorgwekkend dat door mij in een paar jaar tijd reeds drie doodgeslagen slangen in dit gebied zijn aangetroffen.

Tot slot:
De populatie kikkers in het 'Witte Meer' betreft niet de Kleine Groene Kikker, wat gezien de biotoop inderdaad te verwachten zou zijn, maar -en daarom zeker niet minder belangrijk - de Grote Groene Kikker (Rana ridibunda).

 
Jelle Hofstra / Verschenen in de Geaflecht van juni 1996

« terug naar overzicht artikelen