Donderdag 19 november 2026
Lezing over de velduil door Romke Kleefstra.
Invasies van broedende Velduilen; een zeldzame nomade in agrarisch gebied.

In 2014 leidde een uitbraak van veldmuizen in Fryslân tot een invasie van broedende velduilen. Die broedden niet in kruidenrijk, beschermd natuurgebied, maar in intensief raaigraslanden waar met regelmaat boeren maaien. Dat betekende alle hens aan dek om de velduilen te beschermen. Het leidde tot een ruim 50 broedgevallen. “Das war einmahl”, was de gedachte, totdat in 2019 een forsere uitbraak van veldmuizen leidde tot bijna 80 broedgevallen in Fryslân! In dat jaar werd onderzocht tussen wat voor dichtheden aan veldmuizen de velduilen tot broeden kwamen. Ook werd er een velduil gezenderd die vervolgens met zijn reislustigheid alle verwachtingen overtrof. Vervolgens deden de velduilen het in 2023 dunnetjes over met weer ruim 50 broedparen. Toen was wel duidelijk dat de dikke muizenjaren met regelmaat plaats zouden kunnen vinden en dat we eens in de zoveel jaar rekening mogen houden met velduilen in boerenland. In het voorjaar van 2026 is het weer raak. In Fryslân gaat het om meer broedparen dan in 2019, maar ook buiten Fryslân worden nu clusters van broedende velduilen aangetroffen, zoals op plekken in het Groene Hart en in Overijssel.

Romke Kleefstra van Sovon Vogelonderzoek Nederland, woonachtig in de westpunt van Opsterland en lid van Geaflecht, heeft alle invasies van velduilen met behulp van talloze vrijwilligers in kaart gebracht, ringt zelf jonge velduilen en verwerkt de resultaten in landelijke artikelen. Bij Geaflecht komt hij vertellen over de velduilen, de bescherming ervan, de dichtheden aan veldmuizen waartussen ze broeden, wat gezenderde velduilen uitspoken, en dat in een internationale context. En hoe bijzonder het voorjaar van 2026 was voor velduilen in Fryslân en elders in het land.